Rahim Ağzı Kanseri Nedir?

Rahim ağzı kanseri, rahmin vajinaya açılan alt bölümündeki hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasıyla gelişen bir kanser türüdür. Tıbbi olarak serviks kanseri adı da kullanılan hastalık, çoğu zaman bir anda ortaya çıkmaz; rahim ağzı hücrelerinde zaman içerisinde gelişen kanser öncüsü değişikliklerin ilerlemesi sonucunda oluşabilir. Kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonu, hastalığın gelişimindeki en önemli faktördür. Bununla birlikte HPV ile karşılaşan herkes rahim ağzı kanseri olmaz ve HPV pozitifliği tek başına kanser tanısı anlamına gelmez.

Rahim ağzı kanserinin önemli özelliklerinden biri, erken aşamalarda belirgin şikayet oluşturmadan ilerleyebilmesidir. Bu nedenle düzenli taramalar, henüz kanser gelişmeden önce hücresel değişikliklerin veya yüksek riskli HPV enfeksiyonunun belirlenmesine yardımcı olabilir.

Rahim Ağzı ve Serviksin Yapısı

Serviks, rahmin alt ve dar bölümüdür ve rahim boşluğu ile vajina arasında bağlantı oluşturur. Rahim ağzının yüzeyini kaplayan hücrelerde zaman içerisinde çeşitli değişiklikler meydana gelebilir. Bu değişikliklerin büyük bölümü kanser değildir; ancak bazı hücresel farklılaşmalar takip edilmediğinde veya uygun şekilde değerlendirilmediğinde ilerleyebilir.

Bu süreç genellikle uzun bir zaman diliminde gelişir. HPV enfeksiyonunun bulunması, kişinin mutlaka kanser geliştireceği anlamına gelmez. Kanser oluşumu; virüsün tipi ve kalıcılığının yanı sıra kişinin bağışıklık durumu ve diğer risk faktörlerinden de etkilenebilir.

HPV Ve Rahim Ağzı Kanseri İlişkisi

HPV, cilt ve mukozaları etkileyebilen çok sayıda farklı tipi bulunan bir virüs grubudur. Bunların yalnızca belirli bir bölümü rahim ağzındaki kanser öncüsü değişikliklerle ilişkilidir ve bu gruba yüksek riskli HPV tipleri adı verilir.

Özellikle HPV 16 ve HPV 18, rahim ağzı kanseriyle daha güçlü ilişki gösteren yüksek riskli tipler arasında bulunur. Ancak bu HPV tiplerinden birinin saptanması, kanser bulunduğu anlamına gelmez. Test sonucu, enfeksiyonun devamlılığı ve rahim ağzındaki hücresel durum birlikte değerlendirilir.

Uzun süre devam eden yüksek riskli HPV enfeksiyonu bazı kişilerde kanser öncüsü hücresel değişiklikler gelişmesine zemin hazırlayabilir. Bu değişikliklerin önemli kısmı tarama yöntemleri sayesinde invaziv kanser oluşmadan önce tespit edilebilir.

HPV Tedavisi içeriğini incleyebilirsiniz.

Rahim Ağzı Kanseri Risk Faktörleri

Rahim ağzı kanseri nedenleri değerlendirilirken HPV temel faktör olmakla birlikte hastalığın gelişme olasılığını etkileyebilen başka durumlar da bulunur. Risk faktörü bulunması kişinin mutlaka hastalık geliştireceği anlamına gelmez.

Rahim ağzı kanseriyle ilişkilendirilen başlıca durumlar şunlardır:

• Kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonu

• Sigara kullanımı

• Bağışıklık sistemini etkileyen bazı durumlar

• Düzenli tarama programlarına katılmama

• Kanser öncüsü rahim ağzı değişikliklerinin takip edilmemesi

Özellikle HPV enfeksiyonunun kalıcı olması ile sigara kullanımı gibi ek faktörlerin bir arada bulunması risk değerlendirmesinde önem kazanabilir.

Rahim Ağzı Kanseri Belirtileri

Rahim ağzı kanseri belirtileri erken dönemde hiç görülmeyebilir. Belirti ortaya çıktığında ise en dikkat çekici bulgulardan biri kişinin normal adet düzeni dışında gelişen vajinal kanamadır. Şikayetler hastalığa özgü olmadığı için yalnızca belirtilere dayanarak tanı konulamaz.

Görülebilecek belirtiler arasında:

• Cinsel ilişki sonrasında vajinal kanama

• Adet dönemleri arasında kanama

• Menopoz sonrasında kanama

• Normalden daha uzun veya yoğun adet kanaması

• Alışılmışın dışında vajinal akıntı

• Pelvik bölgede ağrı

• Cinsel ilişki sırasında ağrı

yer alabilir. Serviks kanseri belirtileri olarak bilinen bu değişikliklerin enfeksiyonlar, hormonal durumlar veya rahim ağzıyla ilişkili farklı sorunlarda da ortaya çıkabileceği unutulmamalıdır.

Rahim Ağzı Kanseri Erken Dönemde Belirti Verir mi?

Rahim ağzı kanseri erken aşamada belirti vermeyebilir. Bu özellik, yalnızca şikayet ortaya çıktığında değerlendirme yapılmasının yeterli olmadığını ve düzenli taramanın neden önemli olduğunu açıklar.

Tarama ile belirti beklemek aynı yaklaşım değildir. Tarama, kendisini sağlıklı hisseden kişilerde yüksek riskli HPV enfeksiyonunun veya kanser öncüsü hücresel değişikliklerin belirlenmesini amaçlar. Böylece erken tanı açısından önemli olabilecek bulgular, hastalık belirgin şikayet oluşturmadan önce fark edilebilir.

Rahim Ağzı Kanseri Taraması

Rahim ağzı kanseri taraması, belirti bulunmayan kişilerde yüksek riskli HPV enfeksiyonunu veya kanser öncesi değişiklikleri saptamayı amaçlar. Servikal tarama, kanser tanısı koymaktan farklıdır; risk taşıyan kişilerin ileri değerlendirme gereksiniminin belirlenmesine yardımcı olur.

Türkiye'deki güncel ulusal program kapsamında 30-65 yaş arasındaki kadınlarda 5 yılda bir HPV-DNA testi ile toplum tabanlı rahim ağzı kanseri taraması uygulanmaktadır. Daha önce anormal HPV veya smear sonucu bulunan kişilerde ise standart tarama aralığından farklı bir takip gerekebilir.

Tarama sonucu pozitif çıkması kanser tanısı değildir. Özellikle HPV pozitif sonuçlarda hangi HPV tipinin bulunduğu ve rahim ağzı hücrelerinin durumu ileri değerlendirme planını etkileyebilir.

Rahim Ağzı Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Rahim ağzı kanseri tanısı, yalnızca HPV veya smear sonucu üzerinden konulmaz. Tarama sırasında şüpheli bir bulgu belirlendiğinde rahim ağzının ayrıntılı olarak incelenmesi ve gerektiğinde doku örneğinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Kolposkopi, rahim ağzının büyütülerek ayrıntılı biçimde incelenmesine yardımcı olan bir değerlendirme yöntemidir. Şüpheli görülen bir bölgeden biyopsi alınması halinde doku mikroskop altında incelenir. Kanser varlığının kesinleştirilmesinde doku değerlendirmesi önemli rol oynar.

Bu nedenle rahim ağzı kanseri teşhisi, tarama testi ile tanısal incelemenin birbirinden ayrıldığı aşamalı bir süreçtir. HPV veya smear testi risk hakkında bilgi sağlayabilirken biyopsi, gerekli görülen durumlarda hücresel ve doku düzeyindeki değişikliğin niteliğini belirlemeye yardımcı olur.

HPV Testi Ve Smear Testinin Rolü

HPV testi, rahim ağzından alınan örnekte kanserle ilişkili yüksek riskli HPV tiplerinin bulunup bulunmadığını araştırır. Smear testi ise alınan hücrelerin yapısında anormal değişiklik olup olmadığını değerlendirir. Bu nedenle iki test aynı şeyi ölçmez.

Pap smear testi olarak da adlandırılan hücresel inceleme, virüsün kendisinden çok hücrelerde meydana gelen değişikliklere odaklanır. HPV testi ise enfeksiyonun yüksek riskli tiplerini araştırır. Kişinin yaşına, önceki sonuçlarına ve kullanılan tarama yaklaşımına göre testlerin kullanım biçimi değişebilir.

Rahim Ağzı Kanseri Evreleri

Rahim ağzı kanseri evreleri, hastalığın rahim ağzında ne kadar yayıldığını ve çevre dokular, lenf düğümleri ya da uzak organlarla ilişkisinin bulunup bulunmadığını göstermek amacıyla kullanılır. Evreleme, tedavi planının belirlenmesinde önemli bir yere sahiptir ve muayene, görüntüleme yöntemleri ile gerekli diğer incelemelerin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır.

Evre 1

Evre 1’de kanser rahim ağzıyla sınırlıdır. Hastalık bu aşamada çevre dokulara yayılmamıştır. Tümörün boyutu ve rahim ağzındaki yayılım düzeyine göre kendi içinde alt gruplara ayrılabilir.

Evre 2

Evre 2’de hastalık rahim ağzının dışına ilerlemiştir ancak pelvis duvarına veya vajinanın alt bölümüne kadar yayılmamıştır. Rahim çevresindeki bazı dokuların etkilenmesi bu evrede görülebilir.

Evre 3

Evre 3’te kanser daha geniş bir alana yayılmış olabilir. Vajinanın alt kısmı, pelvis duvarı veya bölgesel lenf düğümleri etkilenebilir. Bazı hastalarda tümörün idrar yollarına baskı yapmasına bağlı ek bulgular da ortaya çıkabilir.

Evre 4

Evre 4, hastalığın rahim ağzı ve yakın çevresinin dışına ilerlediği evredir. Mesane veya bağırsak gibi yakın organlara yayılım görülebileceği gibi daha ileri durumlarda akciğer, karaciğer veya kemik gibi uzak bölgelere de yayılım söz konusu olabilir.

Rahim ağzı kanserinin evresi tek başına hastalığın nasıl seyredeceğini belirlemez. Tümörün özellikleri, kişinin genel sağlık durumu, lenf düğümlerinin etkilenip etkilenmediği ve diğer inceleme sonuçları da tedavi planlamasında birlikte değerlendirilir.

Rahim Ağzı Kanseri Tedavisi

Rahim ağzı kanseri tedavisi, hastalığın evresine, tümörün özelliklerine, kişinin genel sağlık durumuna ve bazı durumlarda gelecekte gebelik isteğine göre planlanır. Tedavi herkes için aynı değildir.

Tedavi seçenekleri arasında:

• Cerrahi yöntemler

• Radyoterapi

• Kemoterapi

• Bazı durumlarda radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulanması

• Uygun hasta gruplarında immünoterapi veya diğer sistemik tedaviler

bulunabilir. Erken evrede cerrahi veya radyoterapi seçenekleri değerlendirilebilirken lokal olarak daha ilerlemiş hastalıklarda kemoterapi ile radyoterapinin birlikte uygulanması gündeme gelebilir. İleri veya tekrarlayan hastalıkta ise kişinin özelliklerine göre farklı ilaç tedavileri değerlendirilebilir.

Rahim Ağzı Kanserinden Korunma

Rahim ağzı kanserinden korunma, yalnızca tek bir uygulamaya değil, birden fazla koruyucu yaklaşımın birlikte sürdürülmesine dayanır. HPV enfeksiyonuna karşı koruma sağlayan aşılama, düzenli tarama programlarına katılım ve risk faktörlerinin azaltılması bu sürecin temel parçalarıdır. HPV aşısı özellikle yüksek riskli bazı HPV tiplerine karşı koruyuculuk sağlayabilir ancak mevcut bir enfeksiyonu tedavi etmez ve tarama gereksinimini tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle aşılanmış kişilerde de yaşa ve önceki sonuçlara uygun tarama programlarının sürdürülmesi önem taşır. Sigara kullanımından kaçınmak, cinsel sağlık konusunda bilinçli davranmak ve uzun süre devam eden HPV enfeksiyonlarının uygun şekilde takip edilmesi de riskin azaltılmasına katkıda bulunabilir.

Ayrıca smear veya HPV testinde saptanan kanser öncüsü hücresel değişikliklerin gecikmeden değerlendirilmesi, bu değişikliklerin ilerlemesini önleme açısından önemli bir adımdır. Böylece korunma yaklaşımı, hem enfeksiyon riskini azaltmayı hem de olası hücresel değişiklikleri erken dönemde fark etmeyi amaçlar.

HPV Aşısı Ve Rahim Ağzı Kanseri

HPV aşısı, rahim ağzı kanseriyle ilişkili belirli HPV tiplerine karşı koruyucu bağışıklık geliştirmeyi amaçlar. Halk arasında zaman zaman rahim ağzı kanseri aşısı şeklinde ifade edilse de aşı mevcut rahim ağzı kanserini veya var olan HPV enfeksiyonunu tedavi eden bir yöntem değildir.

Aşılanmış olmak da yaşam boyunca rahim ağzı taramalarına ihtiyaç duyulmayacağı anlamına gelmez. HPV aşıları çok sayıda önemli tipe karşı koruma sağlasa da tarama, rahim ağzındaki riskli değişikliklerin değerlendirilmesinde önemini korur.

Erken Tanının Önemi

Rahim ağzı kanseri gelişmeden önce rahim ağzında kanser öncüsü değişiklikler ortaya çıkabilir. Düzenli tarama bu değişikliklerin veya yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının erken dönemde belirlenmesini sağlayarak ileri değerlendirme için zaman kazandırabilir.

Buradaki temel amaç yalnızca erken evrede kanseri yakalamak değildir. Kanser gelişmeden önce ortaya çıkan hücresel değişikliklerin belirlenebilmesi, rahim ağzı kanserini diğer bazı kanser türlerinden farklı kılan önemli bir koruyucu sağlık avantajıdır.

İzmir'de Rahim Ağzı Sağlığının Değerlendirilmesi

İzmir kadın doğum değerlendirmelerinde rahim ağzı sağlığı kişinin yaşı, mevcut şikayetleri, önceki HPV ve smear sonuçları ile tarama geçmişi dikkate alınarak ele alınabilir. Tarama sonucu ile kesin tanı birbirinden ayrıldığı için HPV pozitifliği veya smear testinde hücresel değişiklik görülmesi tek başına kanser tanısı olarak değerlendirilmez.

Daha önce anormal tarama sonucu bulunan kişilerde takip şekli standart toplum taramasından farklı olabilir. Gerekli görülen durumlarda HPV genotiplendirmesi, hücresel inceleme, kolposkopi veya biyopsi gibi yöntemlerden yararlanılarak bulgunun niteliği daha ayrıntılı değerlendirilebilir.

Rahim Ağzı Kanseri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular