Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki veya kullanılan doğum kontrol yönteminde sorun yaşanması sonrasında gebelik olasılığını azaltmak amacıyla kullanılan acil korunma yöntemlerinden biridir. Kullanımda zaman önemli olduğu için ertesi gün hapı kaç saat içinde alınmalı bilgisi doğru değerlendirilmelidir. Ertesi gün hapı ne kadar koruyor konusu kullanılan etken maddeye, hapın ne kadar erken alındığına ve yumurtlama zamanına göre değişebilir. Ertesi gün hapı yan etkileri ise çoğunlukla kısa sürelidir ve adet düzeninde geçici değişikliklere yol açabilir.
- Ertesi Gün Hapı Nasıl Etki Eder?
- Ertesi Gün Hapı Kaç Saat İçinde Alınmalıdır?
- Ertesi Gün Hapı Ne Kadar Korur ve Başarısız Olabilir mi?
- Ertesi Gün Hapı Adeti Geciktirir mi ve Kanama Normal mi?
- Ertesi Gün Hapının Yan Etkileri ve Ne Zaman Geçer?
- Ertesi Gün Hapı Ayda Kaç Kez Kullanılabilir?
- Ertesi Gün Hapı Kürtaj Değildir
- Gebelik Şüphesinde Ne Zaman Test Yapılmalıdır?
- Ertesi Gün Hapından Sonra Sürekli Korunmaya Geçiş
- Ertesi Gün Hapı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Ertesi Gün Hapı Nasıl Etki Eder?
Ertesi gün hapının temel etkisi yumurtlamayı geciktirmek veya yumurtlamanın gerçekleşmesini önlemektir. Böylece sperm ile yumurtanın karşılaşma ve döllenme ihtimali azaltılmaya çalışılır. İlacın etkili olabilmesi açısından yumurtlamanın henüz gerçekleşmemiş olması önemlidir. Bu nedenle aynı ilaç farklı kişilerde veya aynı kişinin farklı adet döngülerinde aynı düzeyde etki göstermeyebilir.
Acil korunma amacıyla kullanılan haplarda başlıca levonorgestrel ve ulipristal asetat etken maddeleri bulunur. Bu iki seçenek aynı amaçla kullanılsa da etki süreleri ve düzenli hormonal korunmaya yeniden başlama zamanı açısından farklılık gösterebilir. Hap mevcut bir gebeliği ortadan kaldırmaz ve döllenmiş bir gebeliği sonlandırmak için kullanılmaz. Bu nedenle kullanım amacı korunmasız ilişki sonrasında gebelik oluşma olasılığını azaltmaktır.
Ertesi Gün Hapı Kaç Saat İçinde Alınmalıdır?
Acil korunmada temel kural ilacı mümkün olduğunca erken almaktır. Korunmasız ilişkinin üzerinden geçen süre arttıkça özellikle bazı etken maddelerde koruyuculuk azalabilir. Levonorgestrel içeren seçenekler ilk 72 saat içerisinde daha etkili kabul edilirken, ulipristal asetat içeren seçenekler korunmasız ilişkiden sonraki 120 saate kadar kullanılabilir. Ulipristal asetatın özellikle 72 ile 120 saat arasındaki dönemde levonorgestrele göre daha etkili olabileceği gösterilmiştir.
Beş güne kadar kullanım olanağının bulunması, ilacın alınması için beşinci güne kadar beklenebileceği anlamına gelmez. Yumurtlama gerçekleşmeden önce kullanılması etkisinin temelini oluşturduğu için geçen süre önemlidir. Korunmasız ilişkinin üzerinden birkaç gün geçmişse kullanılan ilacın etken maddesi, adet döngüsünün hangi döneminde olunduğu ve eşlik eden diğer faktörler değerlendirilmelidir.
Ertesi Gün Hapı Ne Kadar Korur ve Başarısız Olabilir mi?
Ertesi gün hapı gebeliği önleme açısından yüzde yüz koruma sağlamaz. Koruyuculuk kullanılan etken maddeye, ilişkinin üzerinden geçen süreye, yumurtlamanın gerçekleşip gerçekleşmediğine, kullanılan bazı ilaçlara ve kişinin vücut ağırlığı gibi özelliklerine bağlı olarak değişebilir. Dünya sağlık örgütü verilerinde acil korunma haplarının uygun zamanda kullanıldığında gebeliklerin büyük bölümünü önleyebildiği, ancak hiçbir ağızdan kullanılan yöntemin kesin koruma sağlamadığı belirtilmektedir.
Özellikle yumurtlama hap alınmadan önce gerçekleşmişse ağızdan kullanılan acil korunmanın etkinliği azalabilir. Bazı epilepsi ilaçları ve karaciğer enzimlerini etkileyen başka ilaçlar da acil korunma haplarının kandaki düzeyini düşürebilir. Yüksek vücut ağırlığında özellikle levonorgestrel içeren hapların etkinliğinin azalabileceğine ilişkin veriler bulunmaktadır. Böyle durumlarda bakırlı rahim içi araç uygun kişilerde korunmasız ilişkiden sonraki beş gün içerisinde uygulanabilen ve yüzde 99'un üzerinde etkili olabilen bir acil korunma seçeneğidir.
Ertesi Gün Hapı Adeti Geciktirir mi ve Kanama Normal mi?
Acil korunma hapından sonra adet tarihinin değişmesi mümkündür. Ertesi gün hapı adeti geciktirir mi ifadesiyle araştırılan bu durum, ilacın yumurtlama zamanını değiştirebilmesi nedeniyle görülebilir. Bir sonraki adet beklenen tarihten birkaç gün önce başlayabileceği gibi birkaç gün gecikebilir. Adetler çoğunlukla beklenen tarihin yaklaşık bir hafta öncesi ile bir hafta sonrası arasındaki dönemde görülür.
Hap kullanıldıktan sonraki günlerde lekelenme veya ara kanama da gelişebilir. Bu kanama her zaman adet kanaması anlamına gelmez ve gebeliğin kesin olarak önlendiğini de göstermez. Kanamanın miktarı ve süresi kişiden kişiye değişebilir. Beklenen adet bir haftadan fazla gecikirse veya hap kullanıldıktan yaklaşık üç hafta sonra hala adet görülmemişse gebelik testi yapılması uygun olur.
Ertesi Gün Hapının Yan Etkileri ve Ne Zaman Geçer?
Acil korunma hapları genel olarak güvenli kabul edilir ve ciddi yan etkiler seyrek görülür. En sık karşılaşılan durumlar bulantı, baş ağrısı, karın veya kasık bölgesinde kramp, halsizlik, baş dönmesi, meme hassasiyeti ve adet düzeninde geçici değişikliklerdir. Bu etkilerin büyük bölümü kısa sürelidir ve özel bir tedavi gerektirmeden düzelir.
İlacın alınmasından kısa süre sonra kusma meydana gelmesi ilacın yeterince emilememesi neden olabilir. Özellikle ilk birkaç saat içerisinde kusma olduğunda yeni bir doz gerekip gerekmediğinin kullanılan etken maddeye göre değerlendirilmesi gerekir. Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, bayılma hissi, beklenenden çok daha yoğun kanama ya da uzun süren düzensiz kanama varsa tıbbi değerlendirme önemlidir.
Ertesi Gün Hapı Ayda Kaç Kez Kullanılabilir?
Ertesi gün hapı ayda kaç kez kullanılabilir konusunda herkes için geçerli kesin bir aylık sayı bulunmamaktadır. Acil korunma haplarının aynı adet döngüsü içerisinde birden fazla kez kullanılmasının bilinen ciddi bir sağlık riski oluşturduğu gösterilmemiştir. Bununla birlikte sık kullanım adet düzensizliği, lekelenme ve diğer geçici yan etkilerin daha fazla görülmesine neden olabilir.
Tekrarlayan kullanımın asıl dezavantajlarından biri, acil korunmanın düzenli doğum kontrol yöntemlerine göre daha az güvenilir olmasıdır. Hap yalnızca kullanıldığı korunmasız ilişkiyle bağlantılı gebelik riskini azaltmaya çalışır ve daha sonra gerçekleşecek korunmasız ilişkiler için sürekli koruma sağlamaz. Bu nedenle aynı ay içerisinde tekrar korunmasız ilişki gerçekleşmesi yeni bir gebelik riski oluşturabilir.
Ertesi Gün Hapı Kürtaj Değildir
Ertesi gün hapı ile gebelik sonlandırma yöntemleri birbirinden farklıdır. Acil korunma hapı temel olarak yumurtlamayı geciktirerek veya önleyerek gebeliğin başlamasını engellemeye çalışır. Yerleşmiş bir gebeliği sonlandırmaz ve gebelik oluştuktan sonra kürtaj amacıyla kullanılamaz.
Kişi ilacı kullandığı sırada farkında olmadığı mevcut bir gebeliğe sahipse acil korunma hapından gebeliği sonlandırması beklenmez. Bu nedenle hap kullanıldıktan sonra adet gecikmesi oluştuğunda tekrar hap kullanmak yerine gebelik olasılığının değerlendirilmesi gerekir. Gebelik testi sonucuna göre gerekirse kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından uygun değerlendirme yapılabilir.
Gebelik Şüphesinde Ne Zaman Test Yapılmalıdır?
Acil korunma hapı kullanıldıktan hemen sonra yapılan gebelik testi, son korunmasız ilişkiye bağlı yeni bir gebeliği göstermeyebilir. Testin pozitifleşmesi için gebelik hormonunun ölçülebilir düzeye ulaşması gerekir. Bu nedenle adet beklenen tarihten bir hafta veya daha fazla gecikmişse gebelik testi yapılabilir. Son korunmasız ilişkiden yaklaşık üç hafta sonra yapılan test de gebeliğin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Test negatif olduğu halde adet başlamıyorsa veya gebelik belirtileri devam ediyorsa değerlendirme tekrarlanabilir. Özellikle pozitif gebelik testiyle birlikte tek taraflı veya şiddetli kasık ağrısı, omuz ağrısı, baş dönmesi, bayılma ya da olağan dışı kanama görülmesi dış gebelik açısından gecikmeden değerlendirilmesi gereken belirtiler arasındadır.
Ertesi Gün Hapından Sonra Sürekli Korunmaya Geçiş
Acil korunma hapı gelecekteki cinsel ilişkiler için uzun süreli koruma sağlamaz. Bu nedenle hap kullanıldıktan sonra yeni bir korunmasız ilişki meydana gelirse yeniden gebelik ihtimali ortaya çıkabilir. Düzenli korunma yöntemi seçilirken kişinin yaşı, sağlık durumu, adet özellikleri, gebelik planı ve kullanabileceği yöntemler birlikte değerlendirilir.
Levonorgestrel içeren acil korunma kullanıldıktan sonra düzenli hormonal doğum kontrol yöntemlerine genellikle hemen başlanabilir veya mevcut yönteme devam edilebilir. Ulipristal asetat kullanıldığında ise progesteron içeren hormonal yöntemlere başlamadan önce beş gün beklenmesi önerilir çünkü aynı dönemde kullanılması ulipristal asetatın etkisini azaltabilir. Düzenli yöntemin koruyuculuğu oluşana kadar ek bariyer yöntemi kullanılması gerekebilir.
Ertesi Gün Hapı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Hapı Aldıktan Sonra Tekrar Korunmasız İlişki Olursa Korur mu?
Hayır. Acil korunma hapı daha sonraki korunmasız ilişkiler için sürekli bir koruma sağlamaz ve aynı adet döngüsü içinde yeni bir gebelik riski ortaya çıkabilir.
İlacı Aldıktan Sonra Kusarsam Etkisi Azalır mı?
İlacın alınmasından sonraki ilk birkaç saat içinde kusma meydana gelirse yeterli miktarda ilaç emilmemiş olabilir. Kullanılan etken maddeye göre ek doz gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.
Vücut Ağırlığı Ertesi Gün Hapının Etkisini Değiştirir mi?
Yüksek vücut ağırlığı veya vücut kitle indeksi bazı ağızdan kullanılan acil korunma yöntemlerinin etkinliğini azaltabilir. Özellikle levonorgestrel için bu etkinin daha belirgin olabileceğine ilişkin veriler bulunmaktadır.
Ertesi Gün Hapı Gelecekte Hamile Kalmayı Zorlaştırır mı?
Mevcut veriler acil korunma haplarının gelecekteki doğurganlığı azaltmadığını göstermektedir. İlacın ardından doğurganlığın geri dönmesi için uzun bir bekleme süresi gerekmez.
Ertesi Gün Hapı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korur mu?
Hayır. Acil korunma hapları cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.
Acil Korunmada Hap Dışında Bir Yöntem Var mı?
Evet. Bakırlı rahim içi araç uygun kişilerde korunmasız ilişkiden sonraki beş gün içinde uygulanabilir ve acil korunmada en etkili yöntemlerden biridir.
Ertesi Gün Hapından Sonra Yumurtlama Gerçekleşebilir mi?
Evet. Hapın etkisi kalıcı değildir ve yumurtlama aynı adet döngüsünün ilerleyen döneminde gerçekleşebilir. Bu nedenle sonraki ilişkiler için düzenli bir korunma yönteminin kullanılması önemlidir.
